مقدمه:
كرك (Crack) كه گاهي راك (Rock) نيز ناميده ميشود، ماده اي محرك است كه از تصفيه كوكائين به دست مي آيد و به اشكال مختلف تدخين (استنشاق دود) ميشود.
اما کراکی که در ایران رایج است از مشتقات هروئین است و در صورتی که بصورت علمی تولید شود از تصفیه هروئین به دست می آید .
كراك مادهاي بيبو است، مصرف آن راحت است و با يك فندك در هر جايي كه باشي ميتواني مصرف كني؛ درست برخلاف مصرف ترياك و يا هروئين است.
کراک موجود در بازار ایران:
كراك جديدترين ماده مصرفي بين معتادان ایران است. اين ماده شيميايي خشك كه در تركيب آن به جای کوکائین و هروئین از قرصهاي فاسد استفاده می شود.
اين ماده به سبب اينكه فاقد هر گونه بوي نامطبوع و خاص بوده مصرف را راحت كرده و موجب شده روند گرايش افراد به اين ماده افزايش يابد.
جالب است که بدانید تنها سه بار مصرف مقدار بسيار اندكي از كرك موجود در بازار ایران ، اعتياد به آن را حتمي خواهد كرد و پس از اين زمان بسيار كوتاه، شخص را به شدت به خود نيازمند و وابسته ميكند.
در حال حاضر كراك در بين گروهي از جوانان ایران شايع شده و به دومين ماده مصرفي معتادان تبديل شده است. متأسفانه این شیوع بالا به دلیل تفكر اشتباهي است كه در بين جوانان به وجود آمده است . در بين جوانان، اين ماده به صورت مادهاي كمخطر با ميزان نشئگي بالا معرفي شده و ۹۵درصد از مصرفكنندگان، آن را به اسم روانگردان ميشناسند اما پس از شروع به مصرف، مشخص ميشود كه كراك مادهاي بسيار اعتيادآور است.
لازم به ذکر است ۹۰درصد از مصرفكنندگان كراك، زير ۲۴سال هستند. و این ماده در بین دختران نیز رواج یافته است.
در ایران فشردهكردن هروئين در آزمايشگاههاي خانگياي انجام ميشود كه هيچ كدام استاندارد نيستند. و هر آزمايشگاهي بسته به نوع امكانات و سليقه توليدكننده متفاوت است و تولید کنندگان برای سود بیشتر انواع مواد دیگر (هر نوع داروي آرامبخش و كورتن ) را به این ماده اضافه می کنند . بنابراين عوارض ناشي از مصرف كراك با انواع مختلفش، در هرد فرد می تواند بسیار متفاوت از دیگران باشد.
کراک های موجود در کشور ایران ۱۵۰ برابر هروئین قدرت تخریبی بر فکر ، مغز و اعصاب دارد و حتی منجر به مرگ های فجیعی می شود.
كراك در بين جوانان ایران به صورت مادهاي كمخطر با ميزان نشئگي بالا معرفي شده و ۹۵ درصد از مصرفكنندگان آن را به اسم روانگردان ميشناسند چرا كه از نظر كارشناسان سمشناسي كراك در اصل انرژيزا و شاديآور بوده و هيچگونه اعتيادي را در مصرفكننده به وجود نميآورد. اما كراكي كه در ايران توزيع ميشود كراك اصل نبوده و در آزمايشگاههاي مخفي و خانگي كشور با فشرده كردن هروئين بدون در نظر گرفتن هرگونه استانداردي تهيه ميشود و در برخي موارد نيز از ضايعاتي كه نميتوان از آن هروئين خالص به دست آورد كراك توليد ميشود. بنابراين خلاف تصور مصرفكنندگان كراك از تبليغات نوع خارجي نوع ايراني آن اعتيادآور بوده و طي يك ماه اول مصرف دائم از آن مقدار مصرف به ۳ يا ۴ برابر روز اول مصرف رسيده و تعداد دفعات مصرف روزانه به ۱۰بار در روز افزايش پيدا ميكند.
قيمت كراك از لحاظ گرمى بالا است بنابراين هر كسى قدرت خريد كراك را ندارد. به خاطر گران قيمت بودن اين ماده بسيار محدود وارد كشور ایران شده و اقشار مرفه آنرا مصرف مىكنند، در نتیجه آنچه تحت عنوان كراك در بازار و ميادين به فروش مىرسد واقعى نيست. و عوارض جانبی بسیار زیاد و مرگ آور است .
مشتقات هروئین:
هروئين به چهار گروه تقسيم مي شود،
گروه اول همان مرفين است يعني قبل از اينکه عمل استيلازاسيون روي آن انجام گيرد.
گروه دوم را هروئين خياباني با درصد خلوص بين ۳ تا ۷ درصد که به هروئين خاکستري نيز معروف است نام برد و گفت: اغلب معتادان از اين نوع هروئين استفاده مي کنند كه خطر جاني براي مصرف كنندگان در پي دارد.
گروه سوم هروئين آزمايشگاهي با درصد خلوص بين ۶۰ تا ۷۰ درصد نام برد که امروزه قاچاقچيان به منظور فريب معتادان و مصرف کنندگان به آن عنوان کراک داده اند. درواقع آنها با اين عنوان اعلام نمودند که مصرف کنندگان کراک مي تواند ساير مواد را به راحتي ترک نموده و ترک کراک راحت تر از ساير مواد مخدر مي باشد.
نوع چهارم هروئين تزريقي با درصد خلوص بالاي ۹۵ درصد است که در گذشته به آن اشک خدا گفته مي شد و امروزه آن را هروئين کريستال مي نامند.
گفتني است، كراك كه از مشتقات هروئين است ميزان وابستگي و مضرات آن به مراتب بيش از مواد مخدر ديگر است.
تاريخچه مصرف كرك:
ابتدا كشيشها كرك را مىسوزاندند چون اعتقاد داشتند اين كار باعث مىشود كه خدايان به وجد بيايند. همچنين كريستف كلمپ در چهارمين سفر خود مصرف اين گياه را توسط سرخپوستان آمريكايى ذكر كرده است.
كشورهاى بوليوي، كلمبيا، آمريكا، هندوستان، جزيره سيلان و مالزى مراكز رشد و نمو كوكا است.
اين ماده بوسيله پيپ هاي شيشه اي تدخين و دود آن استنشاق مي شود و در كمتر از چند دقيقه به مغز حمله كرده و نئشگي ايجاد مي كند و تاثيرات ناپايداري از خود بروز مي دهد.
اعتياد به كراك ،شيشه و كريستال بسيار شديدتر و سريعتر از اعتياد به ترياك، هرويين،موادمخدر ديگر و روانگردانها مي باشد و ترك آن بسيار مشكلتر است.
در هر جامعهاى پس از شيوع مواد اعتيادآور و مشاهده عوارض سوء آن، ميل به مصرف آن در افراد كم مىشود و در شرايط كنونى نيز هروئين به عنوان ماده مخدر خطرناك و خانمانسوز در جامعه جا افتاده است. بنابراين قاچاقچيان با تغيير رنگ، ظاهر و نام اين ماده مخدر سعى در ايجاد بازار فروش كردهاند. تا جايى كه با آزمايش بر روى حدود ۳۰ نمونه از كراكهاى مصرفى با قيمت هر گرم ۲۰ تا ۵۰ هزار تومان مشخص شد اين مواد كراك واقعى نبوده، بلكه هروئين است. در حاليكه كراك واقعى نوعى از كوكائين است و قيمتى چندين برابر اين رقم را دارد و نام صحيح آن كرك (CRACK ) مي باشد،قيمت هر گرم آن حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ هزار تومان و قيمت هر كيلو از آن حدود ۱۵۰ ميليون تومان است كه فعلا به صورت محدود در كشور هاي آمريكائي و توسط افراد مشهور و سرمايه داران بزرگ قابل مصرف مي باشد و در آسيا و كشور هاي ديگر به صورت محدود وجود دارد.
در اين بين نه تنها قاچاقچيان سنتي سعى در نابود كردن نوجوانان و جوانان دارند بلكه تبليغ موادمخدر صنعتى به سايتهاى اينترنتى نيز رسيده است و هم اكنون حدود ۱۶ هزار سايت اينترنتى وابسته به عناصر نامشروع ، قاچاقچيان مدرن اين مواد هستند.
كركى كه هم اكنون در ايران مورد استفاده قرار مىگيرد و با نام كراك شناخته مي شود، واقعى نيست و در حقيقت نوعى هروئين غليظ شده(هروئين فشرده) است كه قيمت آن هم يك دهم قيمت
واقعىاش است و چهار تا شش ثانيه پس از مصرف اثراتش شروع مىشود. مصرف اين ماده از كمترين مقدار توسط فرد در طول يك ماه به ده برابر افزايش پيدا مىكند تا جايى كه فردى كه روزى يكبار مصرف مىكرده مجبور است هرچند ساعت يكبار اين كار را تكرار كند.
كراك برخلاف ديگر مواد مخدر بدون بو و مصرف آن بسيار ساده است. حتى اگر اين ماده در حضور اعضاى خانواده مصرف شود هيچ كس متوجه آن نخواهد شد.
کوکائين و کراک چي هستند؟
كوكايين، آلكالوئيد اصلي برگ كوكا است كه از برگهاي بوته اي به نام (Ergthroxglom Coca) بدست مي آيد، كه مركز اصلي رويش آن آمريكاي جنوبي است. كوكايين به عنوان ماده موثر در سالهاي ۶۰- ۱۸۵۹ م. از برگ كوكا (تصوير ۱) مجزا و استحصال شد. كراك را نيز از كوكايين تهيه و در اواخر تابستان و اوايل پاييز سال ۱۹۸۵ م. به بازار شهر نيويورك عرضه كردند. كراك خطرناكترين ماده اعتياد آوري است كه تا كنون به بازار آمده و به حدي وابستگي آور است كه يك بار مصرف آن، فرد را معتاد مي كند. از نظر طبقه بندي فارماكولوژي، محرك سيستم اعصاب مركزي است.
كوكايين پودر سفيد نرم شفاف كريستالي با طعمي تلخ است كه اغلب با پودر تالك، يا ملين ها يا شكر مخلوط مي شود و معمولا به صورت استنشاق، تزريقي، خوراكي يا دود كردن و گاهي هم به طريق پاشيدن روي دستگاه تناسلي مصرف مي كنند.
دود معمولي آن براي انفيه و استنشاق ۳۰ تا ۱۰۰ ميلي گرم است و ۱۰ تا ۲۵ ميلي گرم آن براي تزريق استفاده مي گردد. كوكايين بي حس كننده موضعي است و به ندرت براي برخي از اعمال جراحي استفاده مي شود.
نامهاي خياباني آن Coke مخفف كلمه كوكايين (Cocaine)، Candy (شيريني) ، Nose (بيني) ،Snow (برف) ، Happy (خوشحال، خوشبخت) و Dust (مواد گردي، گرد و خاك) مي باشد.
استعمال كوكا قرنها است در كشورهاي هند، پرو و بوليوي معمول بوده، برگهاي رنگ كوكا را براي لذت و خوش بودن مي جوند، مردم اين كشورها براي قادر شدن به انجام كارهاي سخت و جدي و راه رفتن و تحمل گرسنگي و تشنگي از جويدن كوكا ياري مي گيرند.
تا آنجا كه به تاريخچه كوكا مربوط مي شود، اين عادت در ميان ساكنان كوه هاي آند رايج بوده است. در تابوت هاي (Huacas) باستاني پرو، مجسمه هاي در حال استعمال كوكا كشف شده اند. روشن ترين علامتي كه بر چهره معتادان كوكا ديده مي شود فرو رفتگي گونه هاست كه در اثر مكيدن برگ كوكا به وجود مي آيد.
چه كساني از كرك استفاده ميكنند؟
هرچند كوكائين زماني به عنوان ماده مخدر طبقه ممتاز شهرت داشت، اما اعتياد به كرك محدود به يك گروه سني يا شرايط اجتماعي / اقتصادي خاص نيست. در واقع كرك ارزان و در دسترس بوده لذا مصرف كوكائين را براي همه ممكن ساخته است. در بسياري از كشورهاي پيشرفته جهان، اعتياد به كرك نه تنها از سنين مدرسه، كه از هنگام تولد و توسط مادران معتاد، آغاز ميشود!
در اروپا کراک كوكائين فقرا محسوب می شود
كراكي كه در قارة آمريكا و اروپاي غربي مصرف ميشود، سالها قبل از تركيبات كوكائين ساخته شد. كوكائين جزو مواد محرك است و درختچة كوكا كه گرد كوكائين را از برگ آن به دست مي آورند، در آمريكاي جنوبي كشت ميشود.
تجارت كوكائين در قاره آمريكا همانند تجارت كراك در آسيا پرمنفعت است و قسمتي از درآمد كشاورزان فقير بوليوي، اكوادور و كلمبيا را تشكيل ميدهد.
كوكائين طي مراحل استخراج، حمل و توزيع، ارزش افزودة زيادي پيدا ميكند. به طوري كه تنها افراد داراي درآمد بالا قادر به تهية آن هستند. ولي تاجران مواد مخدر براي اينكه اقشار نيازمند جامعه در حسرت تشنگي كوكائين نمانند، آن را با تركيبات شيميايي ديگري تركيب كردند و «كوكائين فقرا» را ساختند كه ارزانتر است و همگان ميتوانند از آن استفاده كنند.
اين محصول به نام كراك شهرت يافت و مانند هر تجارت سودآور ديگر، دامنة آن به اروپا هم رسيد. با اين حال، كراك هنوز در آسيا گرانقيمت بود. در واقع اگر كراك حقيقي از مسير تجارت مواد مخدر تا ايران بيايد، بيش از صد هزار تومان در گرم قيمت خواهد داشت. پس كراك آسيايي كه يك دهم اين قيمت هم نيست، از چه چيزي ساخته شده است؟
برخي امتياز اختراع كراك را به مافياي سرخ روسيه نسبت ميدهند. عدهاي ديگر، منشأ آن را در تركيه، پاكستان يا ديگر كشورهاي خاورميانه ميدانند. اين سؤال كه آن مدير متخصصي كه فرمول جديد را ساخته است چه مليت يا چه اهداف بلند مدتي داشته است، هنوز به جواب نرسيده. زياد هم مهم نيست، چون موضوع مهمتري وجود دارد.
كراك آسيايي از كوكائين ساخته نشده است. كراك امروزي موجود در كشور ما كه در حال تخريب مصرفكنندگان جوانش است، فقط فرمول قويتري از هروئين است!
كراك ايراني خطرناك تر از كراك خارجي !
كراك اصل نوعي از مواد مخدر است از الكالوئيدهاي دسته كوكائين، انرژي زا و شادي آور است و هيچگونه اعتيادي را در فرد مصرف كننده ايجاد نمي كند، ولي موادي كه با نام كراك در ايران توزيع ميشود كراك اصل نيست ، بلكه هروئين غليظ شده است كه توسط مافياي روسيه توليد و درايران پخش ميشود .
در ايران كراك در آزمايشگاههاي مخفي و خانگي با فشردهكردن هروئين بدون در نظر گرفتن هر گونه استانداري انجام مي شود و هر آزمايشگاهي بسته به نوع امكانات و سليقه توليدكننده متفاوت است و همين موضوع، وضعيت بازار كراك و مصرف آن را آشفتهتر كرده است.
در برخي موارد نيز از ضايعاتي كه نمي توان از آن هروئين خالص بدست آورد كراك توليد ميشود ، اين كراك يكي از قويترين مواد مخدر محسوب شده و بشدت اعتياد ايجاد ميكند بطوريكه طي يكماه اول مصرف دائم از آن مقدار مصرف به ۳ يا ۴ برابر روز اول مصرف رسيده و تعداد دفعات مصرف روزانه به ۱۰ بار در روز (تقريبا ً هر ۲ ساعت يكبار) ميرسد .
كراك بسيار كوچك است؛ از نخود كوچكتر. بهاندازه يك عدس حتي يك دانه ماش را به نوك سنجاق ميچسبانند و همين اندازه ميتواند بارها با يك سنجاق داغ ديگر مورد استفاده قرار گيرد.
هرچند كوكائين زماني به عنوان ماده مخدر طبقه ممتاز شهرت داشت، اما اعتياد به كرك محدود به يك گروه سني يا شرايط اجتماعي يا اقتصادي خاص نيست و ارزان بودن و در دسترس بودن آن، كراك را همگاني كرده است و اعتياد به كراك در بسياري از كشورهاي صنعتي شده اعتياد به كراك نه تنها از سنين مدرسه، كه از هنگام تولد و توسط مادران معتاد، آغاز ميشود!
اين ماده مخدر صنعتي بدليل نداشتن بو و سهولت استفاده نسبت به ساير مواد مخدر باعث جذب مصرف كنندگان ساير مواد مانند ترياك گرديده است چرا كه مصرف كراك به قدري آسان است كه فرد در مدت ۵ دقيقه حتي در دستشوئي و با استفاده از فندك و ني يا لوله و سنجاق مي تواند آنرا مصرف كند.
تقريبا هرگونه حالت تحرك و نشاط روحي و جسمي كه توسط مواد اعتياد آور ايجاد شود، با حس بيحالي و لختي همراه خواهد بود و هر چقدر مقدار به اصطلاح “پرواز” شادمانه حاصل از اين سوء مصرف، بالاتر باشد، “سقوط” و احساس خماري و افسردگي پس از آن شديدتر و طولاني تر خواهد بود.
اعتياد از همين جا آغاز ميشود زيرا نياز به فرار از اين حالت ناگوار، موجب مصرف مجدد كرك شده و پس از برطرف شدن تاثير اوليه كرك، حالت افسردگي باز ميگردد…و اين چرخه همچنان ادامه ميابد.
دوباره این مطلب را تکرار می کنیم تنها سه بار مصرف مقدار بسيار اندكي از كرك موجود در بازار ایران ، اعتياد به آن را حتمي خواهد كرد و پس از اين زمان بسيار كوتاه، شخص را به شدت به خود نيازمند و وابسته ميكند.
كراك چطور در ايران رواج پيدا كرد؟
از سه سال قبل، نام مادة جديدي در بازار مواد مخدر ايران شنيده ميشد. خيلي از معتادان، وقتي به خردهفروش (ساقي) هميشگي خود مراجعه ميكردند تا ترياك، هروئين يا مواد مشابه را تهيه كنند، با اين جنس تازه مواجه ميشدند كه قوي، سريع و راحت بود و مهمتر از همه ارزانقيمت بود.
اين مادة جديد به سرعت بازار مصرف را از آن خود كرد و هنوز هم با سرعت در حال پيشروي است. جمعيت مخاطب آن نيز بيشتر در سنين ۲۰ تا ۳۰ سال هستند، هر چند كه قسمتي از معتادان قديمي را هم به خود جذب كرده است.
روشهاي گسترش
جنس جديد معمولا با استفاده از سه روش عمده گسترش پيدا ميكند. كراك هم براي رواج بيشتر در ميان جوانان از هر سة اين روشها استفاده كرد.
اول اينكه كساني كه به هروئين اعتياد دارند و ميخواهند با كمك يك مادة ديگر، آن را ترك كنند، نوع مصرف را تغيير ميدهند، در حالي كه ماده جايگزين به مراتب خطرناكتر از اولي است.
دومين روش گسترش، اين است كه براي تسكين عوارض مواد محرك يا توهمزا كه معمولا در پارتيها مصرف ميشوند، ميتوان از جنس جديد استفاده كرد. اين توصيهاي است كه بچههاي اهل «توهم» به هم ميكنند تا سردرد و تنشهاي ناشي از آن را كاهش دهند. معمولا هم تصور ميكنند كه اعتيادآور نيست. مشكل اينجاست كه بلافاصله وابستگي ايجاد ميشود، زيرا اين مادة جديد، از مواد مشابه اعتيادآورتر است.
سوم اينكه غير از مدل لباس و آرايش مو، مصرف مواد مخدر هم به صورت يك «مد» از كشورهاي غربي تقليد ميشود. بنابراين اگر مادهاي كه در غرب رايج است به ايران بيايد، به جهت حفظ كلاس و كسب پرستيژ، بازار مصرف تضمينشدهاي دارد. جواناني هستند كه بنگ و حشيش و ترياك را نشانة عقبماندگي و كريستال و آيس و اسيد را نشانة پيشرفت ميدانند.
جواناني كه سابقة مصرف كراك دارند، آن را به تكههاي سفيداب سنتي تشبيه ميكنند با ظاهري سنگمانند ولي متخلخل، سست و سفيد رنگ كه هيچ بوي خاصي ندارد.
كراك به صورت تدخيني و تزريقي، مصرف ميشود، در مدت بسيار كوتاهي اثر ميكند. حتي مراحل تزريق آن هم سادهتر است.
اين ويژگيها باعث شده كراك در پارتيها و جمعهاي دوستانه، بيشتر رواج پيدا كند. دختران هم مصرفكنندة آن هستند و اگرچه به مقدار كمتري نشئه ميشوند، ولي وابستگي بيشتري پيدا ميكنند. آنها كه به دوستان خود به فرما ميزنند استفاده از كراك را بعد از مصرف كريستال يا اسيد پيشنهاد ميكنند تا اثر محرك را كمتر كند.
شايعاتي دربارة تأثير كراك بر فعاليت جنسي هم وجود دارد كه ناشي از تبليغات در مورد كراك آمريكايي است، ولي در مورد كراك آسيايي، مصداق پيدا نميكند.
اطلاعات به دست آمده از مصرف کنندگان سابق كراك كه اكنون در دورة ترك به سر ميبرند، نكات ديگري از دلايل گسترش اين ماده را روشن ميكند.
آنها می گویند دفعة اول با سه تا پك، ۲۴ ساعت نشئه می شدیم. به يك ماه نرسيد كه مصرفمان دو برابر شد. بعد از ۶ ماه به جايي رسيدیم كه هر سهچهار ساعت بايد دود ميگرفتیم. اگر دير ميشد، شروع ميكردیم به لرزيدن و تشنج. بعد هم مجبور شدیم تزريق كنیم.
دیگری می گوید در اكس پارتي بودم. به يكي ديگر از دخترها گفتم دارم از سردرد ميميرم. گفت فاز نگرفتهاي، بيا كراك بزن. خودش هم برايم درست كرد. هنوز دود را بيرون نداده بودم كه احساس كردم سرم آرام شد. چند روز بعد به او تلفن زدم و پرسيدم باز هم از آنها داري؟
كم سنترين نمونهاي كه مصرف قابل توجهي هم داشت، يك پسر ۱۳ ساله بود كه هر روز ۵ گرم كراك را در چند وعده به رگهايش ميريخت.
چگونه معتادين به كرك را تشخيص دهيم؟
از جمله نشانه هاي اعتياد به كراك مي توان به :تغييرات بارز در شخصيت و رفتار، از دست دادن توجه و تمركز ، كاهش وزن، ناپديد شدن لوازم قيمتي خانه و نداشتن توضيح قانع كننده براي مقدار پول خرج شده ، رفت و آمد با افراد معتاد، آشفتگي چشمگير، رفتار كينه توزانه با افراد خانواده و دوستان ،برنامه خواب نامنظم ، بي توجهي به آراستگي ظاهري ، پارانويا شديد (سوء ظن به همه) ،بي قراري و
يك نشانه ابتدايي سوء مصرف كرك، جدايي ناگهاني جسمي / روحي فرد از كانون خانواده و تغيير رفتار چشمگير اوست. هرچند بسياري از نشانه هاي زير با مشكلاتي چون اختلالات احساسي يا گذراندن دوران سخت بلوغ مشابه است، اما هرگز نبايد احتمال مصرف مواد محرك يا مخدر را از نظر دور داشت :
تغييرات بارز در شخصيت و رفتار
از دست دادن توجه و تمركز
كاهش وزن
ناپديد شدن لوازم قيمتي خانه و نداشتن توضيح قانع كننده براي مقدار پول خرج شده
رفت و آمد با افراد معتاد
آشفتگي چشمگير
رفتار كينه توزانه با افراد خانواده و دوستان
برنامه خواب نامنظم
بي توجهي به آراستگي ظاهري
پارانويا شديد (سوء ظن به همه)
بي قراري
اضطراب
چرا هر روز آمار توزيع و مصرف كرك در جامعه بالاتر می رود ؟
فروشندگان مواد مخدر علاقه بسياري به فروش كرك دارند زيرا نه تنها ارزان تر از كوكائين است و راحت تر به فروش ميرسد، بلكه مصرف آن هم ساده تر است و به ظاهر چندان “خطرناك” نميرسد و از طرفي پنهان كردن آن هم ساده است.
به اين ترتيب فروش كرك در شهرهاي بزرگ جهان و در مكانهايي مانند ميادين شهر، مدارس، فروشگاههاي بزرگ و … كه پيش از اين براي اين تجارت مكانهايي بسيار خطرناك محسوب ميشدند، به شدت افزايش يافته است.
